Helpt het bellen naar mijn vader elke zondag ons werkelijk dicht bij elkaar te houden, of houdt het ons er alleen van af om erachter te komen dat we niet dicht bij elkaar zijn?

Zondag om twee uur wordt het ritueel dat de religie vervangt. Twintig minuten over het weer, over de auto, over niets dat je iets kost — en wanneer je ophangt voel je iets dat op verlichting lijkt maar eigenlijk de momentane zwijging is van een riet dat is vergeten hoe het zijn scheiding moet schreeuwen. Rumi's rietklauwt vanaf het moment van zijn snijding; het plant niet zijn verlangen in handige uren. Het Soefische pad noemt dit duidelijk: wat je onderhoud vernoemt is vaak vermijding, parfumeerd als toewijding. De vraag onder je vraag is of Liefde kan worden ingepland. Dat kan niet. Het kan alleen worden gewaagd — wat betekent dat een van jullie, op een zondag, het waargebeurde moet zeggen voordat de twintig minuten voorbij zijn.

“Het hart is als een spiegel; als je het niet polijst, verzamelt zich roest.”

— Rumi, Masnavi, Boek I

Camus keek naar Sisyphus en zei: sttel je hem gelukkig voor. Niet bedrogen, niet getroost — gelukkig, omdat de rots en de heuvel en de arbeid niet hindernis voor zijn leven zijn. Ze zijn zijn leven. Het zondagse telefoontje is geen symbool van nabijheid of een vervanger ervan. Het is het ding zelf — planken en touw en de specifieke zondagochtendlucht tussen jullie, week na week, zonder aankomst. Don Juanisme kent dit: je houdt niet minder van liefde als je met open ogen van liefde houdt. Pak de telefoon op wetende precies wat het is — een ritueel tegen stilte, een hand die zich over een afstand uitstrekt die je niet kunt meten — en strek hem toch uit, bewust, omdat het alternatief niet waarheid of diepte of echte verbinding is. Het is gewoon een stiller leegte.

“Men moet zich Sisyphus gelukkig voorstellen.”

— Albert Camus, De mythe van Sisyphus

De Tao Te Ching zegt dat het nut van het wiel uit de lege naf komt — het is het niets in het midden dat het wiel laat draaien. Een gesprek dat gepland is als een rekening is niet nabijheid; het is de vorm die nabijheid achterlaat wanneer het ergens anders is gegaan. Je weet dit al. Daarom weegt de vraag op wat voor uur je hem ook hebt getypt. De gebogen boom overleeft de storm niet omdat hij heldhaftig naar het licht reikte maar omdat hij ophield te doen alsof de wind er niet was. De stilte die je bang bent toe te laten tussen jullie — de kloof die je vult met auto-praat en weerbericht — is de enige plaats waar hij je werkelijk zou kunnen vinden. Het zondagse telefoontje houdt de deur op slot en noemt het open.

“Anderen kennen is intelligentie; jezelf kennen is ware wijsheid.”

— Tao Te Ching, Hoofdstuk 33

Arjuna stond op Kurukshetra en vroeg Krishna of het veld oversteken zich zinvol zou voelen voordat hij overstak. Krishna's antwoord was niet therapeutisch. Het was structureel: je bent niet gerechtigd op de vrucht van de handeling, alleen op de handeling zelf. Je vader wordt oud in een bepaalde stoel in bepaald licht. Je hebt elke zondag op welk uur dan ook dat je tot ritueel hebt gemaakt een telefoon in je hand. De vraag of het telefoontje echt is — of het nabijheid vormt of er slechts mee simuleert — zal je opeten als je het laat worden het ding dat je controleert in plaats van het ding dat je doet. Dat uur is je dharma. Het telefoontje is je dharma. Gemaakt en steeds opnieuw gemaakt, zonder te eisen dat het iets meetbaars teruggeeft.

“Laat rechtvaardige daden je motief zijn, niet de vrucht die daaruit voortkomt.”

— Bhagavad Gita 2.47

Sartre zei dat we verdoemd zijn vrij te zijn, wat betekent dat er geen ritueel is dat de keuze voor je maakt, geen schema dat voor echte ontmoeting in de plaats kan treden. Het zondagse telefoontje is een wachtkamer waarin jullie allebei hebben ingestemd — dezelfde plastic stoelen, dezelfde vergeelde tijdschriften, dezelfde dempt televisie die in de hoek speelt — zodat geen van jullie door de werkelijke deur hoeft te gaan. Slechte trouw is niet tegen iemand anders liegen; het is de gezamenlijke fictie die twee mensen handhaven zodat ze niet in de duizelingen van een echte ontmoeting hoeven te storten. Nabijheid is geen schema. Het is een keuze gemaakt in real-time, rauw, zonder de buffer van ritueel om de klap op te vangen. Het telefoontje verbindt je niet. Het laat jullie allebei naar bed gaan met het gevoel dat het dat wel deed.

“Het bestaan gaat vooraf aan de essentie.”

— Jean-Paul Sartre, Het existentialisme is een humanisme