Betekent de promotie dat ik eindelijk het recht heb verdiend om in elke vergadering niet langer de grappige te zijn?

De grappige was nooit een zelf — het was een rol die onder toezicht werd samengesteld. Elke dinsdag om 10 uur maakte de blik van de kamer je begrijpelijk, beheersbaar, niet-bedreigend, en je werkte mee omdat medewerking veiliger voelde dan de duizeligheid van weigering. Dat is geen karaktertrek. Dat is slechte trouw met een goed grapje. De promotie verschikt het meubilair, maar de structuur van de keuze blijft identiek: je was vrij voordat je de titel had, en je bent nu vrij, en de enige eerlijke vraag is of je het gebrek aan geloof dat je nog niet had, verder kunt blijven geven. Jean-Paul Sartre liet niemand erdoor glippen voor hun eigen medewerking. Jij ook niet.

“Het bestaan gaat vooraf aan de essentie.”

— Jean-Paul Sartre, Existentialisme is een humanisme

Vedanta onderhandelt niet met de premisse. Het weigert het. Er is niemand gevangen in de rol van de grappige, omdat degene die gevangen zou zijn, zelf een superimponering is op het enige wat echt is — puur bewustzijn, de getuige die elke vergadering, elk geforceerd gelach, elke borststraking voordat het grapje landde, aankeek. De promotie, de vermoeidheid, de wens om te stoppen: dit zijn golven. De oceaan wordt niet bevorderd. De oceaan is niet moe. Wat je 'verdiende rust' noemt is gewoon de geest die het ene verhaal tegen het andere wil inruilen. Laat het tweede verhaal ook los. De golf verdient geen stilte — het is de oceaan al.

“Je bent niet de doen.”

— Ashtavakra Gita 1.6

Rumi's riet huilt vanaf het moment van knippen, niet van vermoeidheid, niet van lage rang. De pijn die je voelt voordat je het grappige zegt — die specifieke strakheid in de keel, die half-seconde van kosten — dat is geen prestatie-gewoonte die je met een titelverschuiving kunt pensioneren. Dat is het schreeuwen van het riet, en het heeft je altijd naar iets toe geroepen wat de promotie niet zal leveren. Het soefisme belooft niet verlichting van verlangen; het belooft dat verlangen zelf het pad is. Je droeg jaren een lantaarn door kamers die je licht misschien niet verdienden. De vraag is niet of je deze neer kunt zetten. De vraag is waarvoor het licht was.

“De wond is de plaats waar het Licht naar binnen komt.”

— Toegeschreven aan Jalal ad-Din Rumi

Epicurus is sinds de oudheid als een hedonist misinterpreteerd. Wat hij eigenlijk voorschreef was ataraxia — vrijheid van verstoring — en je hebt al het tegenovergestelde voelen in je sternum elke keer dat een vergadering eindigde en je nog steeds aan het presteren was. De promotie zal de performer niet pensioneren, omdat de performer geen rang is. De genezing die Epicurus zou aanbieden is niet een titel maar een klein tafeltje, één vertrouwde persoon, brood, iets eenvoudigs, geen publiek, niets wat moet landen. Die tafel is vanavond voor jou beschikbaar, zonder op enig geloof te wachten. De tuin die Epicurus beschreef was geen beloning voor prestaties. Het was een keuze die onafhankelijk van prestaties werd gemaakt.

“Van alles wat wijsheid ons geeft om volkomen gelukkig te zijn, is het grootste het bezit van vriendschap.”

— Epicurus, Vaticaanse Gezegden 52

Camus begreep dat de absurde held geen dispensatie ontvangt. De steen keert terug. De kamer vult zich opnieuw. De stilte herstelt zich tegen donderdag en wacht op wie er eerst van schrikt. Je hebt die stilte sinds voor je kon benoemen waarom, gevuld, en een titel op de deur verandert niets aan de natuurkunde van een kamer die nog steeds haar adem inhoudt. Wat Camus je zou drukken is niet of je stopt, maar of je echt — echt — koos om door te gaan. Het grapje vrijelijk gemaakt, in volledig bewustzijn van zijn kosten en betekenisloosheid, is het enige grapje dat je niet vermindert. Sisyphus lacht op de terugweg naar beneden. Die lach is geen nederlaag.

“Men moet zich Sisyphus gelukkig voorstellen.”

— Albert Camus, De Mythe van Sisyphus