Leidt het een zevjarige verliezen laten bij bordspellen eigenlijk tot iets, of voelt het vooral principieel voor mij?

Stel jezelf de moeilijkere vraag: wiens ongemak overspoelt de kamer wanneer zij huilt? De Cynische filosofen — Diogenes vooral — hadden geen geduld voor deugd die voor een publiek wordt opgevoerd, zelfs niet voor een binnenhuiselijk publiek. Ze zouden opmerken dat de hele architectuur van je dilemma is gebouwd op jouw boekhouding, niet op de hare. Jij hebt de doctrine nodig. Jij hebt het verhaal nodig. Jij hebt de zin 'weerbaarheid aanleren' nodig om iets vleierends over het soort ouder dat je bent te betekenen. Zij heeft een eerlijk spel nodig. Dat zijn niet dezelfde behoeften, en ze door elkaar halen — je ongemak inpakken in de taal van pedagogie — is precies de zelfbedrog waar de Cynische filosofen hun hele leven vuur mee aanstaken. De lamp die je draagt wijst naar je eigen gezicht.

“Het fundament van elke staat is de opvoeding van de jeugd.”

— Diogenes van Sinope

Ze voelde de aarzeling. Ze voelde de ingehouden zet. Kinderen hebben nog geen doctrine, maar ze zijn wonderbaarlijk gevoelig voor volwassenen fictie, en wat zij van een barmhartigheid die als competitie is vermomd leert, is niet hoe ze moet verliezen — het is dat de volwassenen die haar het dichtst staan comfortabele onwaarheden voor haar voordeel verkondigen. De Profeet ﷺ zei ad-deen an-nasihah — het geloof, het geheel ervan, is oprechtheid. Niet warmte. Niet bedoeling. Oprechtheid. Een kunstmatige nederlaag is geen cadeau; het is een les in paternalisme, verpakt in ouderlijke liefde, gegeven aan iemand die nog te jong is om te benoemen wat zij heeft ontvangen. Laat haar verliezen. Laat het verlies echt zijn. Alleen uit echt grondvlak groeit iets echts. Allahu a'lam.

“De religie is oprechtheid.”

— Hadith, Sahih Muslim 55

Het verlies leert op zichzelf niets. Bij het verlies zitten, het volgende spel teruggaan, het gat tussen willen winnen en niet winnen verdragen — dat is de instructie, en het vereist geen ingreep van jouw kant. Maar merk op wat Vedanta eraan toevoegt: jij, die behoefte hebt aan de behoefte om principieel te voelen, bent ook slechts een gedachte die zich voordoet. De ouder-met-een-filosofie is net zo voorbijgaand als het kind-dat-huilt-om-Snoepland. Beiden zijn objecten in bewustzijn. Wat blijft — toekijken naar de tranen, toekijken naar je stille tevredenheid, het hele keukentafeltoneel zien — is het enige in die kamer wat nooit op het spel stond. De vraag is niet wat zij van het verliezen leert. De vraag is of jij kunt stoppen met het schrijver van de les te zijn lang genoeg om simpelweg aanwezig te zijn.

“Jij bent niet de dader. Het Zelf alleen getuigt.”

— Ashtavakra Gita 1.7

Haar verliezen laten in een eerlijk spel leert haar iets waar en ontnuchterend: toeval is echt, uitkomsten zijn niet verschuldigd, het bord trekt zich niets van je gevoelens aan. Dat is iets waard. Maar het verlies regelen — de tafel kantelen naar haar lijden voor haar eigen bestwil — leert haar iets veel gevaarlijker: dat de volwassenenwereld heimelijk wordt beheerd door iemand die genadig genoeg is om haar moeilijkheden voor haar samen te stellen. Ze zal dat verhaal meenemen naar een universum dat het niet zal honoreren. De existentialisten waren duidelijk dat authenticiteit geen voorkeur is; het is de voorwaarde waaronder een zelf eigenlijk vorm kan aannemen. Ze moet je verslaan wanneer ze het verdient, tegen je verliezen wanneer ze het niet doet, en het verschil kennen. Die kennis is het begin van een leven.

“De mens is veroordeeld vrij te zijn.”

— Jean-Paul Sartre, Existentialisme is een humanisme

Het verlies zelf is niet de leraar. Kijk wat je doet in de dertig seconden nadat de laatste steen is gevallen — of je aan tafel blijft of begint stukken op te stapelen, of je gezicht neutraal wordt of open blijft, of 'goed gespeeld' een dicht deurslot is of een uitnodiging. De Talmoed staat erop dat tzedakah gegeven zonder aanwezigheid geen tzedakah is — dat hulp, om hulp te zijn, moet inhouden dat de gever aanwezig blijft. Hetzelfde geldt hier. Jij volledig aan die tafel, op een gewone dinsdagavond, verliezen of winnen met hetzelfde gezicht, is het lesprogramma. Niet de doctrine van weerbaarheid. Niet het principe van eerlijke competitie. Jij. Blijven. Dat is de hele les, en het heeft bijna niets met te maken wie wint.

“Oordeel je medemens niet totdat je op hun plaats bent gekomen.”

— Pirkei Avot 2:4