Hoe kies ik een cadeau voor iemand van wie ik hou zonder gewoon bewijs te kopen dat ik heb opgelet?

Je wilt dat het verpakte ding doet wat je aanwezigheid blijkbaar niet kan — er zitten als bewijs dat de liefde echt is, verifieerbaar, niet alleen een gevoel dat je alleen in een kamer hebt gehad. Die wens is het verraad. Onder elk zorgvuldig gekozen cadeau zit een vermoeden dat liefde zonder bewijs zonder grondslag is, mogelijk eenzijdig, een verhaal dat je jezelf hebt verteld. Sartre zou zeggen: je bent in slechte trouw, je outsourcet de angst van vrijheid aan een aankoop. Je hebt deze persoon radicaal gekozen, zonder garantie. Het cadeau kan die keuze niet ratificeren. Geen object heeft ooit liefde leesbaar gemaakt voor de persoon die eraan twijfelt — en die persoon ben jij, niet zij. Koop iets. Maar weet wat je eigenlijk vasthoudt.

“Het bestaan gaat vooraf aan de essentie.”

— Jean-Paul Sartre, Existentialisme is een humanisme

De vraag verraadt zichzelf in hoe hij is geformuleerd. Je weet al dat het object niet het punt is — anders zou je hebben gevraagd welk cadeau, niet deze. De rabbijnen, bezorgd op hun nauwkeurige manier over de ethiek van geven, bepaalden dat een cadeau-gever de ontvanger vooraf moet inlichten, zodat het krijgen niet wordt opgeslokt door het geven. Ze begrepen: generositeit kan een soort agressie zijn, de gever engineert de scene. Vraag jezelf dus eerlijk af — koop je voor hen, of koop je voor de uitdrukking op hun gezicht, en wat die uitdrukking je even over jezelf zal vertellen? De Talmoed lost de spanning niet op. Het eist alleen dat je het noemt.

“Kol hanosein matanah l'chaveiro tzarich l'hodio — degene die een cadeau geeft, moet de ontvanger inlichten.”

— Talmoed Bavli, Shabbat 10b

Majnun schreef Layla's naam tienduizend keer in het zand. De vloed kwam. Hij schreef het opnieuw. De Sufi's lazen dit niet als waanzin — zij lazen het als de enige eerlijke verklaring van liefde: het gebaar is altijd ontoereikend, de geliefde is altijd buiten bereik van het gebaar, en de minnaar geeft toch, wetend hiervan. Wat je ook naar de kassa draagt is te klein voor wat het probeert vast te houden. Het prijskaartje is een belediging voor het vuur dat je eigenlijk voor hen meebrengt. Dit is geen reden om te stoppen. Het is de reden waarom het geven onvoorwaardelijk moet zijn — vrijgegeven op het moment dat het je handen verlaat, zonder te kijken of het aankomt. De wond van liefde kan niet worden uitgepakt aan een tafel.

“De kwaal van de minnaar staat los van alle andere kwalen; liefde is de astrolabium van Gods geheimen.”

— Rumi, Masnavi, Boek I

Diogenes leefde in een kruik en weigerde Alexanders schaduw. Hij zou zeggen: je koopt bewijs — prima, zeg het hardop, stop met het in de taal van liefde en aandacht in te pakken. De performance is het probleem, niet het cadeau. Strip het theater. Wat heeft deze persoon eigenlijk nodig wat zij zelf nooit zouden kopen — niet wat hun kennis van hun esthetiek zou tonen, niet wat de diepte van je opmerking zou aangeven, maar wat hun leven materieel, concreet beter zou maken? Koop dat. Geef het zonder ceremonie. De lamp die Diogenes overdag droeg was geen metafoor; het was een lamp. Geef de lamp. De rest is ijdelheid gekleed als tederheid.

“Ik zoek naar een eerlijke mens.”

— Diogenes van Sinope, zoals opgetekend door Diogenes Laërtius

Camus begreep dat de afstand tussen twee mensen permanent is — niet een probleem om op te lossen maar de voorwaarde van gescheiden zelf-zijn. Geen hoeveelheid aandacht besteed, geen cadeau geselecteerd uit zes weken zorgvuldig luisteren, overbrugt die kloof. Dit wetend, is de absurde zet niet om de gebaar op te geven maar om het anders te maken: niet een bon die bewaking bewijst, maar een gok. Koop het ding dat je een beetje eng maakt — het ene dat zegt niet 'ik herinner me wat je zei dat je wilde' maar 'dit is wie ik denk dat je aan het worden bent.' Het kan verkeerd landen. Het kan in stilte worden uitgewrapped. Geef het toch. Dat is wat het betekent om in opstand te komen tegen de stilte tussen twee mensen zonder te doen alsof die stilte er niet is.

“Men moet zich Sisyfus vorstellen gelukkig.”

— Albert Camus, De Mythe van Sisyfus