Als het terugkeren naar de stad die ik ben ontvlucht zich voelt als thuis, betekent dat dan dat het vertrek een vergissing was?

Je pakte die tas met beide handen en de specifieke rechtvaardigheid van iemand die eindelijk iets begrepen had wat de stad niet kon leren. Maar de stad hield zijn duiven, zijn nat asfalt, zijn totale onverschilligheid voor je vertrek. Ze hield geen ingehouden adem. Nu je terugkeert, noem je overgave erkenning, wat een mooier woord is voor hetzelfde. Diogenes leefde in een vat niet omdat ballingschap hem verhief, maar omdat hij al de illusie had afgestrooid dat locatie de variabele was. De meeste mensen ontdekken hun alledaagsheid goedkoper dan via een jaren lange verhuizing. De tas ligt leeg in de hoek. Dat is de hele les. Je had het kunnen leren terwijl je stilstond.

“Ik ben een burger van de wereld.”

— Diogenes van Sinope, zoals opgetekend door Diogenes Laërtius, Leven van illustere filosofen

Traceer de vraag terug naar zijn wortel: wie, precies, is gevlucht? Het bewustzijn dat aanwezig was toen je met bevende handen de auto inpakte — datzelfde bewustzijn zit binnen wat je nu thuiskomst noemt. Het reisde niet. Het leed niet onder de afstand. Wat je als ballingschap ervoer en wat je nu als aankomst ervaart, zijn beide objecten die verschijnen in iets dat zijn positie geen moment heeft veranderd. De vergissing en de rechtvaarding zijn beide verhalen die de geest nodig heeft om te voelen dat het ergens geweest is. Jij bent niet degene die het vonnis nodig heeft. Jij bent wat het verhaal toekijkt waarin het om een vonnis vraagt.

“Je bent wat je zoekt.”

— Ramana Maharshi, zoals opgetekend in Gesprekken met Sri Ramana Maharshi

Het register dat je consulteert bestaat niet. Ergens buiten de stad, in een appartement dat naar iemands ander koken rook, maakte de persoon die vluchtte de enige beslissing die beschikbaar was voor de vrijheid die zij op dat moment konden dragen. Die persoon ben jij niet — niet helemaal — en hen vervolgen vanuit deze hoek om zes uur 's avonds terwijl het licht doet wat het licht doet is een categoriale fout. Dat aankomst zich als thuis voelt is geen bewijs van een verkeerd vertrek. Het is bewijs dat het zelf dat je in al die moeilijke afwezigheid hebt geconstrueerd, eindelijk ruim genoeg is geworden om een plaats in te kunnen bevatten.

“De mens is niets anders dan wat hij van zichzelf maakt.”

— Jean-Paul Sartre, Existentialisme is een humanisme

De rietfluit rouwt niet om het mes. De scheiding van het rietbed is precies wat de holte opent waarlangs enige muziek mogelijk wordt. Je blijft het vertrek als directioneel inkaderen — vertrek, terugkeer, fout, rechtvaarding — terwijl de enige vraag waar het de moeite waard is bij stil te staan, is wat de afstand in je heeft gegraveerd. Niet wat je verloor. Wat het ruimte voor maakte. Je ging, en in het gaan werd iets uitgehold tot de specifieke vorm van resonantie, zodat je nu staande in wat je thuis noemt, het eindelijk als zodanig kunt horen. De vlam stelde deze vraag al toen je de stadsgrens over ging. Je antwoordde op de verkeerde vraag.

“Luister naar het riet, hoe het een verhaal van scheiding vertelt.”

— Rumi, Masnavi, Boek I, openingsvers

Je vluchtte, wat betekent dat je wakker genoeg was om te weten dat iets verkeerd was. Je keert terug, wat betekent dat je wakker genoeg bent om te weten dat iets goed is. Dit zijn geen tegenstellingen. Zij zijn dezelfde helderziende aandacht die verschillende mantels draagt in dezelfde koude gang, en de gang is het punt — niet de kamers aan weerszijden ervan. Camus beloofde nooit dat het rollen zou ophouden. Hij zei dat Sisyphus zich gelukkig moet voorstellen, niet omdat de steen ergens aankomt, maar omdat degene die hem voortstuurt volledig, onherleidbaar bewust is van wat hij doet. Je wachtte op jezelf. De stad was altijd bijzaak. Dat is geen tragedie. Dat is de menselijke toestand, die sommige dagen voelt als thuiskomen.

“Men moet zich Sisyphus gelukkig voorstellen.”

— Albert Camus, De mythe van Sisyphus