Als ik stop met het koken van het vakantieeten elk jaar, komt de familie echt bijeen, of blijkt de bijeenkomst eigenlijk het eten te zijn geweest?

De Stoïcijn laat je niet achter de lepel schuilen. Je noemt vermoeidheid toewijding, wrok een geschenk, jaarlijkse overgave liefde — en de Stoïcijnen, die zelfbedrog met de precisie van chirurgen hebben gecatalogiseerd, noemden deze ziekte duidelijk: het is de verwarring van een vrijwillige tol met een noodzakelijke. Atlas had geen keus. Jij wel. Epictetus trok de lijn tussen wat van jou is en wat niet: of zij voor jou komen of voor de braadstuk is niet in jouw macht. Of je de tol blijft betalen om erachter te komen is volledig in jouw macht. Stop met het inlijsten van je meegeven als opoffering. Noem het voor wat het is: een keus, en kies dan — voor het eerst — werkelijk.

“Nooit iets waardevol achten dat je zou doen je woord breken of jezelf verliezen.”

— Marcus Aurelius, Meditaties 3.7

Camus keek toe hoe Sisyphus op de heuvel bezig was en zei: stel je hem gelukkig voor. Niet omdat de steen licht is, maar omdat de absurdist de steen kent, de heuvel bezit, en doorgaat met open ogen. Je hebt jaren met open ogen geroerd — je voelde de steen in je borstkas elk november, vermoedde dat de bijeenkomst het eten was, en bleef zout toevoegen. De absurdist biedt geen valse troost: de tafel kan leeg blijven. Maar er is een soort waardigheid alleen beschikbaar voor degene die de situatie duidelijk ziet en niet terugdeinst voor wat zij hebben gebouwd. Jij hebt het gebouwd. Dat is niet niks. Dat is eigenlijk alles.

“Men moet zich Sisyphus voorstellen als gelukkig.”

— Albert Camus, Het Mythus van Sisyphus

De adhan klinkt vijf keer per dag vanaf de minaret — en het créëert niet de verplichting te bidden; het ontbloot alleen wat de ziel al verschuldigd is. Je hebt jezelf verward met de oproep. De honger van de familie, hun samenhang, hun liefde — dit zijn geen dingen die je in je keuken fabriceert. Het zijn dingen die bestaan, of niet bestaan, onafhankelijk van je aanrecht. Allah verzamelt wie Hij wil. De lepel is niet het mechanisme van genade; je geloofde dat alleen omdat jij altijd degene was die het vasthield. Zet het neer. Niet in verbitterting, niet als een proef — als een daad van vertrouwen dat het antwoord zal komen, en dat wat het je leert over wie zij eigenlijk voor aan het verzamelen waren, de stilte van het leren het waard is.

“En wie zich verlaat op Allah — dan is Hij hem genoeg.”

— Quran 65:3

Een Zen-leraar zal je raamwerk niet valideren — niet omdat de vraag fout is, maar omdat de vraag aanneemt dat twee dingen schoon van elkaar gescheiden kunnen worden: de bijeenkomst en het eten. Voordat je kookte, was er familie. Nadat je kookt, is er familie. Wanneer je stopt — wat noem je degenen die niet komen? Het Zen-antwoord is niet afwezigheid, niet ondankbaarheid. Het is het water, eindelijk stil, wat je toont wat altijd werd weerspiegeld en wat eigenlijk altijd, werkelijk, alleen het oppervlak was. De maan in het water ziet er precies uit als de maan totdat je ernaar grijpt. Je hebt er jaren naar gegrepen. Stop. Zie wat het water toont wanneer de rimpels bedaren.

“Verwar de wijzende vinger niet met de maan.”

— Traditioneel Zen-aforisme, toegeschreven aan de Śūraṅgama Sūtra

Sartre zei dat wij veroordeeld zijn tot vrijheid — wat betekent dat er geen traditie, geen rol, geen vakantiekalender is die je ontslaat van de verantwoordelijkheid van kiezen, of hen van de hunne. Je hebt voor hen gekozen door de behoefte te kiezen weg te nemen: je verzorgt de gelegenheid, de warmte, de geur van eten van drie kamers verder, en zij komen als passagiers in plaats van actoren. Dat is geen ontvangen liefde; het is een situatie die je hebt gecreëerd. Haal je hand uit de lepel — niet als experiment, niet om te straffen, maar als een afrekening. Ontdek wat zij werkelijk kiezen wanneer je stopt voor hen te kiezen. De enige authentieke relatie is er een waar beide partijen hebben moeten besluiten. Je hebt hen nooit laten besluiten.

“De mens is niets anders dan wat hij van zichzelf maakt.”

— Jean-Paul Sartre, Het Existentialisme is een Humanisme