Als het land veertig jaar lang over dezelfde drie dingen heeft gediscussieerd, op welk moment wordt het voortzetten van het argument de werkelijke traditie?

De Talmoed betoogt al tweeduizend jaar lang over de vraag of een ei dat op een feestdag is gelegd mag worden gegeten, en niemand noemt dat een mislukking. Machloket l'shem shamayim — argument om der hemelen wil — is geen omweg rond de waarheid; het is de weg zelf. Wat je in deze traditie erft is niet het antwoord maar de verplichting steeds opnieuw aan tafel te verschijnen: kaars aangestoken, brood gebroken, dezelfde drie vragen die je grootvader meebracht. De geschillen tussen Hillel en Shammai eindigden nooit en werden in hun geheel bewaard, beide zijden, omdat het meningsverschil zelf als heilig werd beschouwd. De toets is niet of het argument voortgaat. De toets is of je nog steeds kunt worden veranderd erdoor — of de ander aan tafel enig kans heeft zich aan je op te leggen. Wanneer dat niet het geval is, wanneer de vorm blijft maar het risico verdwijnt, heb je het ritueel behouden en het verbond verlaten.

“Beiden, deze en die, zijn woorden van de levende God.”

— Babylonische Talmoed, Eruvin 13b

Eind november, die holle week na de feestdag wanneer de tafel is afgeruimd maar niets opgelost — ja, het argument is nu de traditie, en de vraag die het waard is om mee in het reine te komen is of je het hebt gekozen of geërfd en jezelf hebt overtuigd dat er geen verschil is. Sartres inzicht was niet dat vrijheid aangenaam is maar dat zij onvermijdelijk is: zelfs de beslissing om te herhalen is een beslissing, elke ochtend opnieuw genomen, gekleed in de kleren van onvermijdelijkheid. Een samenleving die haar terugkerende geschil een gewoonte noemt, heeft een keuze gemaakt — geen historisch ongeluk geleden, een keuze — en de slechte trouw ligt niet in het argumenteren maar in het warme gevoel van verlichting van het noemen van lafheid een gewoonte. Veertig jaar is geen muur. Het is een houding, collectief aangenomen, collectief vernieuwbaar. Je bent erin geboren, wat anders is dan erdoor gevangen te zijn, hoewel het verschil iets vereist wat de meeste mensen liever niet zouden geven.

“De mens is verdoemd vrij te zijn; omdat hij eenmaal in de wereld wordt geworpen, is hij verantwoordelijk voor alles wat hij doet.”

— Jean-Paul Sartre, Het existentialisme is een humanisme

Wanneer een volk veertig jaar rond dezelfde drie geschillen circelt, bewaart het niet een traditie — het bouwt een heiligdom op voor zijn eigen weigering. De Quran is niet voorzichtig hierover: de kinderen van Israël zwierven veertig jaar in de woestijn, en de woestijn was niet de bestemming; het was het gevolg van een volk dat het Beloofde Land kon zien en toch redenen bleef vinden om er niet in in te gaan. De tong werd geschapen voor dhikr — voor herdenking, voor getuigenis, voor het woord dat schoon snijdt en voortgaat — niet voor het opvoeren van grief verkleed als beginsel. Een argument dat niet kan worden opgelost, dat zich voelt met zichzelf, dat met elke decade geelaboreerder wordt, is een afgod geworden, en het eerste gebod blijft het eerste gebod. Er is geen traditie in de islam die de lus heiligt. Er is alleen het rechte pad, en de vraag wie het werkelijk bewandelt.

“Verlies daarom niet de moed en verval niet in wanhoop: gij moet de overwinning behalen als gij waarlijk geloven hebt.”

— Quran 3:139

Het argument is de bel. Je slaat erop om jezelf te horen bestaan — wat niet niets is; bestaan wil bewijs, en geluid is sneller dan gedachte. Maar merk op: je luistert niet meer naar de toon. Je luistert naar de slag, het moment van jouw eigen inslag, de bevestiging dat je er nog bent en nog steeds zwengt. Veertig jaar is niet lang om de stilte tussen slagen te vermijden; sommige kloosters handhaven eeuwen productieve lawaai vol. De praktijk is niet om beter te argumenteren of op te houden met argumenteren, maar je palm plat op het brons te leggen en vast te houden tot de klank stopt. Wat daarna overblijft is niet het antwoord op een van de drie vragen. Het is het ding dat nooit een van de drie vragen was — degene die niemand voor een stemming op het tapijt zal leggen, omdat deze geen kant heeft.

“Voor de verlichting: hak hout, draag water. Na de verlichting: hak hout, draag water.”

— Zenzegging

Camus keek naar Sisyphus en weigerde medelijden te hebben, omdat medelijden zou vereisen dat de steen een probleem zou zijn in plaats van een gegeven. Veertig jaar dezelfde drie argumenten betekent dat het land dit gewicht heeft gekozen — heeft zijn handen eromheen gevormd, de bijzondere pijn van deze heuvel op dit moment geleerd voordat de steen weer naar beneden rolt. Dit is geen kritiek. Het is een beschrijving van wat mensen doen wanneer zij worden geconfronteerd met vragen die niet worden opgelost: zij ontwikkelen een relatie met het niet-oplossen, geven het een naam, leren het hun kinderen. De absurdistische zet is niet om de steen te ontnappen of te doen alsof deze licht is, maar om het ding recht in het gezicht te kijken en het te weigeren een tragedie te noemen. Je wordt niet verkleind door veertig jaar dezelfde argument. Je bent, op dit moment, de auteur ervan — wat de enige waardigheid is die de heuvel toestaat.

“Men moet zich Sisyphus gelukkig voorstellen.”

— Albert Camus, De mythe van Sisyphus