Als de buurtvereniging al jaren in alles fout zit, maakt je erbij blijven je medeplichtig of ben je gewoon de enige die het afremt?

Diogenes had geen geduld voor de man die in het hof bleef om zijn wreedheid te matigen. Matigheid, zou hij zeggen, is wat het hof het geweten noemt dat het heeft getempeeld. Jij bent niet de rem op deze vereniging — jij bent haar nuttigste tentoonstelling. Ze zwaaien met je naam bij elke slechte beslissing als een fakkel: zie, zelfs de redelijke bleef, zelfs de redelijke ondertekende. Die warmte die je voelt, omdat je de redelijke bent, is precies de brandstof die zij verbranden. Een hond vertrekt zonder speech. Zonder procedure. Zonder nog een vergadering. De hond is niet harteloos; de hond weigert gewoon het bewijs van de instelling te zijn dat de instelling hervormd kan worden.

“De grote dieven voeren de kleine dief weg.”

— Diogenes van Sinope, opgetekend in Diogenes Laërtius, Levens van beroemde filosofen

De hadith is precies: wie een onrecht ziet, laat hem het met zijn hand veranderen — en kan hij het niet met zijn hand, dan met zijn tong — en kan hij het niet, dan met zijn hart, dat laatste is het zwakste van het geloof. Wat de hadith niet toestaat is de fictie dat weggaan een vierde mogelijkheid vormt. Je schone ontslag is geen onschuld; het is de hand terugetrokken, de tong gesloten, het hart verplaatst naar waar het niet lastig gevallen kan worden. De amanah — het vertrouwen dat in je gesteld is door de buren die niet kunnen komen, die de procedure niet kunnen navigeren, die onderworpen zijn aan wat deze vereniging besluit — dat vertrouwen lost niet op als je de vergaderingen ondraaglijk vindt. Het wordt zwaarder.

“Wie van u een kwaad ziet, laat hem het met zijn hand veranderen.”

— Sahih Muslim, Boek 1, Hadith 84

Sartre's inzicht was niet dat slechte trouw comfortabel is — het is dat slechte trouw de poging is een echte keuze in een voorwaarde om te zetten, om te zeggen ik had geen optie in plaats van ik koos dit. Je bent medeplichtig en tegelijk de enige rem, zonder oplossing tussen die twee feiten, en je probeert al maanden dat dubbele gewicht neer te zetten door het antwoord te vinden dat één kant ervan optilt. Er is geen zo antwoord. Blijven is een keuze met echte kosten, inclusief morele. Weggaan is een keuze met echte kosten, inclusief morele. De man die een brandend gebouw verlaat, houdt zijn handen schoon in één specifieke zin. Noem het wat het is. Beslis dan. Beslis volgende maand opnieuw.

“De mens is veroordeeld vrij te zijn; want eenmaal in de wereld geworpen, is hij verantwoordelijk voor alles wat hij doet.”

— Jean-Paul Sartre, Het existentialisme is een humanisme

Arjuna's crisis op Kurukshetra was niet tactisch — het was het geloof dat het slagveld zelf een vonnis over zijn ziel was, dat erin staan betekende dat hij het erin bevat opnieuw goedkeurde. Krishna's antwoord was geen geruststelling; het was een herdefiniëring van de vraag. Het veld is waar je dharma zich bevindt. Het is geen oordeel over je natuur. Stem juist. Spreek juist. Documenteer elke vergadering waar je werd weggestemd. Je juistheid wordt niet verminderd door hun onjuistheid, en je vertrek corrigeert niets wat al besloten is. Het fruit van de handeling — of de vereniging verandert, of iemand het opmerkt — dat is niet van jou om te bezitten of als reden om te blijven of te gaan. Voer de plicht uit die voor je staat.

“Laat rechtvaardig handelen je motief zijn, niet het fruit dat eruit voortkomt.”

— Bhagavad Gita 2.47

Camus begreep dat Sisyphus de steen niet duwt onder het waangeloof dat hij aan de top blijft. De absurde held's kennis — dat de steen terugkeert, dat de commissie individueel geweten in collectieve traagheid omzet, dat het fluorescentielicht op dezelfde manier knippert bij de volgende vergadering over hekkleuken — die kennis is geen reden om te stoppen. Het is de eigenlijke voorwaarde van de daad. Je stemde ja op het zebrapad. Je reed alleen naar huis. Je kwam terug. Die terugkeer, gedaan zonder de bescherming van hoop, is het enige gebaar dat niet door de instelling kan worden ingepalmd, omdat het niets van de instelling terugverwacht. Men moet zich de buurtverenigingslid tevreden voorstellen.

“Men moet zich Sisyphus gelukkig voorstellen.”

— Albert Camus, De myte van Sisyphus