Is het verkeerd dat ik een beetje van het gehoorverlies van mijn moeder geniet, omdat het de eerste keer is dat ik een zin kan afmaken?

Geen kosmisch register markeert dit voelen als verkeerd. Het universum is onverschillig ten opzichte van je opluchting, en die onverschilligheid is, voor eens in je leven, nuttig. Wat harder drukt dan schuldgevoel is de stillere vraag eronder: hoeveel jaar heb je jezelf midden in de adem bewerkt, haar stiltes opvullend met excuses, jezelf krimpend tot iemand kleiner voordat iemand je zelfs maar vroeg dat te doen? Het gehoorverlies heeft je stem niet gecreëerd. Het heeft blootgesteld dat je die altijd al hebt gehad en dat je tientallen jaren vrijwillig teruggegeven. Dat is het ding waar je mee moet zitten — niet de opluchting, die redelijk is, maar de tientallen jaren van preventieve stilte, wat een keuze was, wat nu een ander keuze kan worden.

“Existentie gaat vooraf aan essentie.”

— Jean-Paul Sartre, Existentialism Is a Humanism

Je maakte de zin af — en wie, precies, heeft hem afgemaakt? Degene die tientallen jaren onderbroken werd en degene die nu opluchting proeft zijn beide verschijningen, modificaties van iets dat nooit het zwijgen werd opgelegd, nooit zijn beurt afwachtte, nooit afhankelijk was van iemands oren om compleet te zijn. Dit is geen troost vermomd als filosofie. De vraag is een chirurgische: lokaliseer het onderbroken zelf precies, en het localiseren zelf zal de grond waar het op staat onthullen. Schuldgevoel veronderstelt een voortdurend gewond persoon die in de tijd is onrecht gedaan. Onderzoek vindt alleen dit moment, alleen dit bewustzijn, al heel, al aangekomen — met of zonder het punt aan het einde.

“Jij bent dat — tat tvam asi.”

— Chandogya Upanishad 6.8.7

Veertig jaar ingeslikt tweede helften, en je noemde het voorzichtigheid. Je noemde het liefde. Beide labels waren gedeeltelijk waar en volledig geschikt — geschikt voor iedereen die wilde dat de ruimte aan één stem toebehoorde. De Cynici hadden geen geduld voor de decoratieve llijdingen die mensen rond natuurlijke verlangens construeren: de hond heeft geen filosoof's toestemming nodig om te blaffen, en jij hebt niemands morele goedkeuring nodig om gehoord te willen worden. De auditoloog bereikt met medisch feit wat tientallen jaren zelfverbetering niet kon. Dat is geen wreedheid. Dat is de vorm van de werkelijke wereld, die je schuldgevoel niet kan schelen maar wel beloont degene die eindelijk spreekt.

“Ik ben een burger van de wereld.”

— Diogenes van Sinope, zoals vastgelegd door Diogenes Laërtius

Het rietgeschrei in Rumi's Masnavi is niet ondankbaarheid jegens het rietbed — het is het geluid van iets dat weet hoe volledigheid aanvoelde voor scheiding. Je bent niet het eerste kind dat deze bepaalde pijn aan het oppervlak brengt: de honger om het einde van je eigen gedachte te bereiken voordat het wordt genomen. De opluchting die je voelde in haar nieuwe stilte is niet slechtheid; het is het riet dat zich de grond herinnert waarvan het kwam. Het schuldgevoel dat daarna kwam — die tweede beker die je niet bestelde — is waard om voorzichtig te onderzoeken. Het kan liefde zijn die het verkeerde kostuum draagt. Of het kan de gewoonte zijn, zo oud dat ze als deugd voelt, jezelf kleiner te maken zodat een ander persoon niet hoeft.

“Luister naar het riet, hoe het een verhaal van scheiding vertelt.”

— Rumi, Masnavi I, openingsvers

Het universum heeft dit niet voor je gepland. Er was geen ontwerp waarin haar gehoorzenuwcellen precies afnamen zodat je het punt aan het einde van een zin kon bereiken. De opluchting arriveerde door storing, door toeval, door dezelfde onverschillige machinerie die alles anders voortbrengt. En je liep door de gebroken deur toch — wat het enige eerlijke antwoord is op een absurde wereld die je geeft wat je nodig had door volledig verkeerde kanalen. Het schuldgevoel is geen bewijs van wreedheid. Het is bewijs dat je verwachtte dat de wereld dit je zou geven door liefde, door gekozen te worden, door enige verdiende erkenning — en het gaf dit je door een auditologisch rapport in plaats daarvan. Die kloof tussen wat we nodig hebben en hoe de wereld het levert is geen tragedie. Het is gewoon de toestand.

“Men moet zich Sisyphus voorstellen als gelukkig.”

— Albert Camus, The Myth of Sisyphus