Moet ik toeristen blijven verkeerde aanwijzingen geven als ze vragen met dat ondraaglijke zelfvertrouwen, of ben ik het eigenlijk zelf het probleem?

Het woord 'ondraaglijk' draagt veel gewicht. Het zet een specifiek persoon — staande op een specifieke hoek, een specifieke vraag stellend — om in een type, en types kunnen worden gestraft zonder schuldgevoel omdat ze niet helemaal menselijk zijn. Dit is de zet die Sartre erkende als slechts geloof: het gebruiken van abstractie om een keuze schoon te wassen die, in feite, volkomen vrij was gemaakt, met volledig zicht. Je reageerde niet. Je besloot. De categorie 'zelfverzekerde toerist' gaf geen verkeerde aanwijzingen. Jij deed dat, ogen open, in een moment dat volledig van jou was. De wreedheid vereiste een schurk om zich als rechtvaardigheid te voelen, en dus bouwde je er een. Dat bouwproject is het probleem — niet het vragen, niet het zelfvertrouwen, niet de vreemde die al drie straten weg is en bijna prima is.

“Bestaan gaat vooraf aan essentie — we zijn wat we doen, niet wat we willen zijn.”

— Jean-Paul Sartre, Existentialisme is een humanisme

De toerist sloeg verkeerd af en zal het corrigeren. De correctie duurt minuten. Wat je draagt heeft geen dergelijke ingebouwde vervaldatum. Dit is de lezing die de Dhammapada opent: geest is de voorganger van alle daden, en de geest die misdirection koos reset niet wanneer de toerist verdwijnt. Het herhaalt. Het rechtvaardigt. Het kijkt naar het volgende ondraaglijke gezicht. Wat je hen toe stuurde was een voorbijgaande verkeerde straat. Wat je behield was een geoefende reflex naar kwaad, opgedirkt als geestigheid, onderhouden door herhaling. Drie seconden tevredenheid. Dat is de hele opbrengst. Tel wat het de drie seconden daarna kostte.

“Geest is de voorganger van alle daden. Alle daden worden geleid door geest, gecreëerd door geest.”

— Dhammapada, Vers 1

De Cyniciërs hadden geen geduld voor gespeelde deugd, maar ze hadden gelijke minachting voor lafheid gekleed als protest. Diogenes beledigd Alexander de Grote in het gezicht, in de zon, met het verzoek hem uit het licht te stappen. Hij wachtte niet tot Alexander zich omdraaide en fluisterde toen de belediging in de lucht. Wat jij deed was anders: je voelde de steek van hun zelfvertrouwen, zei niets eerlijks, lachte of zei helemaal niets, en gebruikte toen de kloof tussen hun omgedraaide rug en je privé-tevredenheid om wreed te zijn zonder risico. Dat is geen filosofie. Dat is zelfs geen rebellie. Het is het handelen van iemand die de opluchting van overtreding zonder de blootstelling van eerlijkheid wil. Als hun zelfvertrouwen je beledigd voelde, zeg dat dan. Je had een mond. Je koos in plaats daarvan voor een leugen.

“Het is niet dat ik gek ben, het is alleen dat mijn hoofd anders is dan het jouwe.”

— Diogenes van Sinope, zoals opgetekend in Diogenes Laërtius

Rumi's rietriet speelt niet naar verlangen — het kan niet anders dan het openbaren. Het riet is uit het rietbed gesneden en roept de waarheid van die scheiding in elke noot. Ook jij bent gesneden van iets — een verwachting ervan om zachtjes te worden gevraagd, gezien te worden, dat de ontmoeting anders zou gaan dan het deed. Hun zelfvertrouwen viel op een kneuzje dat je stil hebt gedragen. Maar het antwoord op een onerkende wond is geen misdirection; het is erkenning. De Geliefde, in Soefisch begrip, stuurt elke moeilijke persoon als een spiegel. Deze vreemde arriveerde met de specifieke kwaliteit die hoogstwaarschijnlijk de gevoelige plek zou vinden en erop drukken. Wat doet werkelijk pijn? Die vraag is urgenter dan elke straatnaam, en eerlijk antwoord kost niets behalve de trots van de wond.

“De gast is God. Ontvang hen.”

— Rumi, De Masnavi, Boek I

Camus betoogde niet dat de rotssteen licht was, of dat Sisyphus rust verdiende, of dat de heuvel een top had. Hij betoogde voor volledige duidelijkheid over het gewicht en de herhaling — en toen terug naar beneden om opnieuw te duwen, zonder illusie. Je rotssteen: het zelfvertrouwen zal niet ophouden met bestaan. Toeristen zullen niet beginnen met eerbied te vragen. Het zelfgenoegzame gezicht zal morgen op de hoek arriveren, en de dag daarna, en je zult daar in hetzelfde twee-secondevenster staan met dezelfde keuze. De vraag is niet of het universum je misdirection of de arrogantie van de toerist goedkeurt — het keurt geen van beiden goed, omdat het niets goedkeurt. De vraag is of je de hele vorm van wat je deed kunt zien — het kiezen, de tevredenheid, de kosten — en dan met open ogen besluit wat je dinsdag om 14.00 uur permanent wilt zijn.

“Men moet zich Sisyphus gelukkig voorstellen.”

— Albert Camus, De Mythe van Sisyphus