Waarom leidt het falen voor iedereen uit te komen soms uit te komen op het moment dat je eindelijk serieus genomen wordt?

De gepolijste versie van jezelf was een gesloten kamer. Iedereen bewonderde de deur. In het Soefische begrip is de menselijke ziel voordat deze is opengebroken zoals het riet voordat het uit het rietbed wordt gesneden — nog geen instrument, alleen potentieel dat zo strak wordt vastgehouden dat het niet kan ademen, niet kan huilen, niet kan roepen. Rumi's rietfluit maakt muziek niet ondanks de wond maar door ermee; de holte is het punt. Toen de mislukking openbaar kwam, ontsnapte iets waarachtigs — niet ondanks de getuigen maar door hen heen. De taverne werd stil. De dronkaards zetten hun bekers neer. Ze herkenden, eindelijk, het geluid van iets dat werkelijk was gesneden, wat het enige geluid is dat een kamer kan bereiken en iets kan betekenen.

“Luister naar het riet, hoe het een verhaal van scheiding vertelt.”

— Rumi, Masnavi, Boek I, openingsvers

De menigte respecteert alleen wat ze niet langer tegen je kan gebruiken. Voor de mislukking was je onderhandelbaar — je waardigheid kon worden ingezet, je performance kon worden bekritiseerd, je beeld kon stuk voor stuk door iedereen die bereid was het werk te doen worden ontmanteld. De goedkeuring die je nastreefde was ook het instrument van je controle. Publieke mislukking brandt alles ervan schoon weg. Het laat je staan in het open met geen gezicht meer om te sparen, geen munt meer om uit te geven, en het rauwe, onglorieuze feit van jezelf die simpelweg doorgaat. Die voortzetting, ontdaan van performance, is wat de menigte niet in zichzelf kon voortbrengen en niet van jou met hun applaus kon kopen. Je werd niet eerder serieus genomen omdat je nog steeds bestuurd kon worden.

“Ik ben op zoek naar een eerlijke man.”

— Diogenes van Sinope, toegeschreven door Diogenes Laërtius, Levens van de vooraanstaande filosofen

Het geconstrueerde zelf — degene die werd samengesteld door voorzichtige ochtenden en strategische stiltes — brandde weg in zestig seconden openbare blootstelling. Dat is de eerste premisse. De tweede: kamfer brandt volledig, laat geen donker was-vlekje achter, alleen de vlam kortstondig zichtbaar, dan ook de vlam weg. Vedantische leer stelt dat het ego-zelf, de persoon gebouwd uit herinnering en aspiratie en angst voor oordeel, precies is wat het waarnemende bewustzijn eronder verduistert — wat Shankara de sakshi noemde, de getuige die ziet zonder gezien te worden. Wanneer de performance zo schoon instort, blijft in het vertrek niet een vernederde persoon over maar de stilte die nooit opvoerde. Menigtes, wat ze ook verder misverstand, kunnen het verschil voelen tussen een masker en een gezicht. Die stilte is wat ze eindelijk serieus namen.

“Brahman is werkelijk; de wereld is verschijning; het individuele zelf is niets anders dan Brahman.”

— Adi Shankara, Vivekachudamani, v. 20

Elk gepolijst antwoord hield het publiek op armlengte afstand. Elk gecontroleerd pauze, elke lach die je precies waar je hem plaatste — en ze applaudisseerden, zoals men een goochelaar applaudisseert, wat wil zeggen: ze geloofden nooit dat het konijn echt was. De performance was te volmaakt, te beheerd, te veel een demonstratie van een zelf in plaats van een werkelijke. Sartre's inzicht is dat bestaan voorafgaat aan essentie — er is geen stabiel, vooraf gegeven jij achter de performance; de performance is alles wat er is, totdat het niet is. Toen het script op dinsdag om 14 uur viel, stond daar niet een geopenbaard authentiek zelf maar een persoon die in real-time een keuze maakte om blijven staan. Dat is niet charisma. Dat is bestaan zonder vangnet, wat de enige voorwaarde is waarin een ander persoon je werkelijk kan ontmoeten.

“De mens is niets anders dan wat hij van zichzelf maakt.”

— Jean-Paul Sartre, Het existentialisme is een humanisme

Je was vormgegeven — voorzichtig, kostbaar — tot iets dat zich aankondigde voor het aankwam. Mensen keken naar de aankondiging. Ze evalueerden de vorm. De Tao Te Ching observeert dat het nut van een kom in zijn leegte ligt, niet in zijn glans; de vallei is lager dan alles eromheen en ontvangt daardoor wat de hoge plaatsen niet kunnen vasthouden. De mislukking kwam en nam de vorm weg, en wat overbleef was gewoon een persoon in een vertrek — wat zeldzamer is dan het klinkt, omdat de meeste mensen in vertrekken nog steeds de architectuur van zichzelf dragen, nog steeds de hoeken besturen. Het ongehouwen blok heeft geen reputatie te verdedigen, geen gezicht te beschermen, geen afstand te handhaven. Daarom regeert de wijze zonder te regeren, onderwijst zonder te onderwijzen, en wordt vertrouwd zonder erom te hebben gevraagd.

“Ken eer, maar behoud nederigheid. Wees de vallei van het universum.”

— Tao Te Ching, Hoofdstuk 28, vert. Gia-fu Feng